Kifayetsiz Muhterisler
“Dünyanın sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken aptalların küstahça kendilerinden emin olmalarıdır.”
(Dunning Kruger Sendromu)
Televizyon izlerken birilerine bakıp da "Ya bu adam bu sığlıkla nasıl buralara kadar gelebilmiş?" diye düşündüğünüz oldu mu hiç?
Ya da işyerinizde sizinle aynı ya da daha üst aşamada bir görevde olan bazıları, sizde büyük bir şaşkınlık uyandırdı mı? Onlara bakıp "Bu cahillik, kendini bilmezlik nasıl fark edilmez?" diye iç geçirdiniz mi?
Justin Kruger ve David Dunning adlı iki ABD'li bu duyguyu çok yaşamış olacak ki iki psikiyatri uzmanı, on yıl kadar önce bir kuram ortaya attı:
"Cehalet, gerçek bilginin aksine bireyin kendine olan güvenini artırır."
Bunun üzerine bir araştırma başlatıldı. Fizyolojik ve zihinsel alanda yapılan çeşitli uygulamaların sonucunda şu bulgulara ulaşıldı:
*Niteliksiz insanlar ne ölçüde niteliksiz olduklarını fark edemezler.
*Niteliksiz insanlar, niteliklerini abartma eğilimindedir.
*Niteliksiz insanlar, gerçekten nitelikli insanların niteliklerini görüp anlamaktan da acizdirler.
*Eğer nitelikleri belli bir eğitimle artırılırsa aynı niteliksiz insanlar, niteliksizliklerinin farkına varmaya başlarlar.
Bitmedi...
Cornell Üniversitesindeki öğrenciler arasında bir test yapıldı ve klasik "Nasıl geçti?" sorusuna öğrencilerden cevaplarını istendi.
Soruların yüzde 10'una bile cevap veremeyenlerin kendilerine güvenleri müthişti. Testin yüzde 60'ına doğru cevap verdiklerini düşünüyorlar hatta iyi günlerinde olmaları halinde yüzde 70 başarıya(!) bile ulaşabileceklerine inanıyorlardı.
Soruların yüzde 90'ından fazlasını doğru cevaplayanlar ise “en alçak gönüllü” deneklerdi. Soruların yüzde 70'ine doğru cevap verdiklerini düşünüyorlardı.
Tüm bu sonuçlar bir araya getirildi ve Dunning Kruger Sendromu'nun metni yazıldı:
İşinde çok iyi olduğuna yürekten inanan yetersiz kişi; kendini ve yaptıklarını övmekten, her işte öne çıkmaktan ve aslında yapamayacağı işlere talip olmaktan hiçbir rahatsızlık duymaz! Aksine her şeyin hakkı olduğunu düşünür!
Ancak bu cahillik ve haddini bilmeme, mesleki açıdan müthiş bir itici güç oluşturur.
Eksiler, kariyer açısından artıya dönüşür.
Sonuçta kifayetsiz muhterisler her zaman ve her yerde daha hızlı yükselirler.
Bu arada gerçekten bilgili ve yetenekli insanlar çalışma yaşamında fazla alçak gönüllü davranarak öne çıkmaz, yüksek görevlere talip olmaz, değerlerinin bilinmesini beklerler. Tabii beklerken kırılır, kendilerini daha da geriye çekerler. Olasıdır ki üstleri tarafından da ihtiras eksikliği ile suçlanırlar.
Bu nedenle fazla alçak gönüllü olmayın!
Yazıyı Bertrand Russel'in bir sözüyle bitiriyorum:
“Dünyanın sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken aptalların küstahça kendilerinden emin olmalarıdır.”
(Alıntı)
*****
Akıllı düşünene kadar deli dünyayı devran edermiş.
Akıllı mütevazı oldukça cahiller kendi haline bakmadan ve daha da kötüsü cahilliklerinin bile farkında olmadan her göreve kendilerini uygun görüp talip olurlar.
Ve bu görevlere gelmek ya da görevde kalmak uğruna seçimlerde hile dahil her türlü yolsuzluğu yaparlar.
Seçimlerde hilede başarılı olamazlarsa bu defa ilgili makamları harekete geçirip seçimleri iptal ettirirler.
Liyakatsiz insanların neden hakedenlerden daha önce ve daha sıklıkla nitelikli görevlere geldiği böylelikle bilimsel olarak da açıklanmış oluyor.
Sevgiyle kalın
Kâmil Akdoğan