Liyakat ve Demokrasi
Bir gün SOKRATES yine talebeleriyle sohbet ederken bir talebesi Sokrates’a sorar: “eğer demokrasi, çoğunluğun kararını kabul etmekse kaldı ki adil olan da budur, Yüz kişinin rey kullandığı bir yerde elli bir kişinin kararına mı uymak daha adil ve doğru olur yoksa kırk dokuz kişinin kararına uymak mı? Daha çok ve daha kalabalık insanın daha az insana göre yanılma ihtimali daha azdır. Şu halde sizin demokrasiye karşı çıkmanız doğru olmadığı gibi haklı da sayılmaz.”
Bunun üzerine Sokrates her zaman olduğu gibi soru cevap yöntemini kullanarak o talebeye önce sorar:
“Bize söyler misin bilge olmak mı daha zordur yoksa cahil olmak mı daha zordur?”
Talebe: “elbette bilge olmak daha zordur. Bilge olmak için çok okumak araştırmak ve yorulmak gerekirken cahil olmak için bir şey yapmaya gerek yoktur.”
Sokrates: “peki, o halde bize yine söyler misin toplumlarda cahil insanların sayısı mı çok olur yoksa bilge insanlarin sayısı mı çok olur?”
Talebe: “elbette ve hiç şüphesiz cahil insanların sayısı fazla olur.”
Sokrates: “peki, bize yine söyler misin bir gemide yüz yolcu bulunsa geminin nerde nasıl hangi yönde yelken açması gerektiğini kaptan mı daha iyi bilir yoksa o yüz yolcu mu?”
Talebe: “eğer yolcular içinde denizcilik bilgisi olan yoksa pek tabi en iyi bilen kaptandır.”
Sokrates: “peki, o halde diyebilir miyiz ki herkes her konuda karar veremez. Herkes bildiği yerde konuşmalı. Her iş ehline verilmeli.”
Talebe: “pek tabi olması gereken budur.”
Sokrates: “peki, o halde bize yine söyler misin kimin hangi konuda bilgili olup olmadığını bilmeden sadece çoğunluk olduklari için kararlarını doğru bulmak adil ve doğru olabilir mi? Hem sen de kabul ettin ki bir toplumda cahillerin sayısı bilgelerden hep daha çok olur.”
(Alıntı)
*****
Ne yazık ki çoğunluk olanlar, kendi adlarına karar verenlerin kararlarının ne kadar doğru olduğunu tartışmadan alkışlamakta, bunun adına da demokrasi denilmektedir.
Demokrasi bilincinin kafalarda yer etmemesi ve demokrasinin sadece “Çoğunluğun azınlığı yönetmesi” gibi sığ bir tanımın içine hapsedilmesi halinde gerçek bir demokrasiden söz edilemez.
İşte bu nedenlerle de liyakat çok önemli.
Sevgiyle kalın
Kâmil Akdoğan