Türk Sanat müziğindeki beste ve makamların insan ruhu üzerinde olumlu etkiler bıraktığı bir gerçektir. Farabi, İbn-i Sina, Zekeriya Er-Razi ,eski Türk hekimlerinden Şuuri, makamların insan ruhuna etkisi olduğu konusunda çalışmalar yapmış ve tedavi merkezlerinde hastaları tedavi etmişlerdir. Tedavinin en iyi yollarından ve etkilerinden biri hastanın akli ve ruhi güçlerini arttırmak, ona hastalıkla ilgili daha iyi mücadele için cesaret vermek ve en iyi Musiki dinletmek, sevdiği insanlarla bir araya getirmektir.
Günümüzde araştırmalarla kanıtlanan bilgilere göre 15. yüzyılda Osmanlı, akıl hastaları müzik ve su ile tedavi ederken Avrupa'da ise onların "İçlerinde şeytan var!" denilerek yakılmıştır .
Yaklaşık 9 Asır önce Selçuklular tarafından Şam'da yaptırılan Nureddin Hastanesi'nde müzik makamları hastalıkları tedavi amacı ile kullanılmıştır. Sonraki dönemlerde Amasya, Sivas, Kayseri, Manisa, Bursa, İstanbul ve Edirne şifahanelerin de Musiki ile tedavi uygulanmıştır. Bu şifahanelerinde tedaviler sırasında hangi makamın, ne zaman, kimin için, hangi hastalığın tedavisinde kullanıldığına biraz değinecek olursak;
Rast Makamı: İnsana neşe ve huzur verir. Soğuk organlar olan kemik, beyin ve yağlara etkilidir. Fazla uyumayı engeller. Düşük nabzın yükselmesine yardımcı olur. Özellikle çocuk bünyesinde nem hakim olduğu için; bu nedenle oluşan dengesizlikleri düzeltir. Akıl hastalıklarına iyidir. Gündüz ve Salı günleri etkisi fazladır.Tedavi değeri yüksek olan dört esas makamdan birisidir. Sefa, neşe, iç huzuru ve rahatlık verir. Felç illetine devadır. Başa ve göze etkilidir. Kaslara tesiri vardır. En eski makamlardandır. Spazmı çözücü özelliği nedeniyle spastik ve otistik hastaların tedavisinde yararlıdır.
Nihavend Makamı: Öğleden sonra ( ikindi ) zamanı etkisi fazladır. Kan dolaşımı, karın bölgesi, kalça, uyluk ve bacak bölgelerine etkilidir. Kulunç, bel ağrısı ve tansiyon rahatsızlıklarına faydalıdır. Kuvvet ve barış duygusu verir. Akıl hastalıklarına etkili olduğu konusunda önemli bilgiler vardır. En eski makamlardandır.
Hüseyni Makamı: Sabah ve gün ağarırken etkilidir. İnsana sükunet ve rahatlık verir. Sabah- öğlen arası etkisi fazladır. Cumartesi özel gündür. Güzellik, iyilik, sessizlik. rahatlık verir ve ferahlatıcı özelliği vardır. Karaciğer, kalp ve ruhların iltihabını söndürür ve yok eder. Mide hararetini giderici özelliği vardır. Büyük erkeklerde görülen gizli ateşli nöbeti ve günde bir kere gelen ateşli nöbetin giderilmesinde faydalıdır. Sol omuza etkilidir. Sıtma hastalığına iyidir. Barış duygusu verir. İç organlara etkilidir. Tabiat ile birleştirir. İçindeki, gizli pentatonik yapı sebebiyle de. kendine güven ve kararlılık duygusu verir; bundan dolayı otistik ve spastik hastalara faydalıdır. En eski makamlardan biridir. En az altı asırlıktır. Mert bir ifadesi vardır. Kalp, karaciğer ve mide için faydalıdır.
Hicaz Makamı: Yatsıdan sabaha kadar olan zamanda etkisi fazladır. Kuru- soğuk nedenli hastalıklar için faydalıdır. Kemiklere, beyne ve çocuk hastalıklarına tedavi edici etkisi vardır. Üro-genital sisteme ve böbreklere etki gücü fazladır. Alçak gönüllülük duygusu verir. Düşük nabız atımını yükseltir ve göğüs bölgesi diğer önemli etki alanıdır. En eski makamlardandır.
Usşak Makamı: Gün batımında etkisi fazladır. Beyaz balgam, gece ve dişi bağlantılı olup: Perşembe günü özellik gösterir. Kalp, ayak rahatsızlıkları, nikriz (damla) ağrılarına faydalıdır. Gülme, sevinç, kuvvet ve kahramanlık duyguları verir. Çocukların bütün organlarını etkileyen kuru ve sicak yellerde ve büyük erkeklerde görülen ayak ağrılarına faydalıdır. Derin aşk ve mistik duyguların ifade vasıtasıdır. En eski makamlardandır. "Aşıklar" demektir. Uyku ve istirahat için faydalıdır, gevşeme hissi verir.
Yukarıda belirttiğim makamlar sadece birkaç makamın tedavi ettiği hastalıklardır. Bunlar gibi bir çok makamla insanlar musiki ile şifa bulmuştur.
26 Ekim 2026, Pazartesi
