TARİHİ OLAY VEYA OLGULARIN SOSYAL MEDYA’DA YANLIŞ KULLANIMI

TARİHİ OLAY VEYA OLGULARIN SOSYAL MEDYA’DA YANLIŞ KULLANIMI

TÜRKİYE, ANKARA ANTLAŞMASI’NA GÖRE  “IRAK’IN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNÜN SAĞLANMASI ŞARTIYLA” MUSUL’U IRAK’A TERK ETMİŞ İDDİASI

90 yıldır unutulan Ankara Antlaşması,  son günlerde Türkiye gündemini oldukça meşgul etmekte. Birileri antlaşmaya hayali bir madde eklemişti!

Güya,  Ankara Antlaşması’na göre Türkiye,  “Irak’ın toprak bütünlüğünün sağlanması şartıyla” Musul’u Irak’a terk etmişti!

Sosyal medyada paylaşım rekorları kıran bu iddia,  bazı haber bültenlerinde bile tekrarlanmıştı.

Oysaki 1926 Ankara Antlaşması’nda bu veya buna benzer bir madde yoktu.

Ankara Antlaşma- 5 Haziran 1926

Türkiye ile İngiltere ve Irak arasında Türk-Irak Sınırı ve İyi Komşuluk İlişkileri Antlaşması (Musul Antlaşması) Ankara’da imzalandı. Antlaşma 18 maddeden ve şu üç bölümden oluşmaktadır:

1. Türkiye ile Irak arasındaki sınır (md. 1-5),

2. İyi komşuluk İlişkileri (md. 6-13)

3. Genel Hükümler (md. 14.18). Antlaşmanın, 

4. Türkiye ile Irak arasındaki sınırı ayrıntılarıyla tanımlayan bir de Ek’i vardır. Anlaşmanın “İyi komşuluk ilişkileri” başlığını taşıyan ikinci bölümü 10 yıl süreli idi.

5. Ayrıca Tevfik Rüştü Bey’e Antlaşmanın 14. maddesiyle ilgili verilmiş bir de nota mevcuttur[1].

İlgili maddelerin bazıları:

Madde 5: Taraflardan her biri 1. maddede belirlenen sınır hattının kesin ve bozulmaz olduğunu kabul ederek bunu değiştirmeye matuf her türlü teşebbüsten sakınmayı taahhüt eder.

Madde 6: Taraflar bir veya birkaç silahlı kişinin sınır mıntıkasında yağmacılık veya eşkıyalık yapmak maksadıyla girişecekleri hazırlıklara,  sahip oldukları bütün vasıtalarla karşı koymayı ve bunların sınırdan geçmelerine mani olmayı karşılıklı olarak taahhüt ederler.

Madde 7: 11. maddede zikredilen yetkili memurlar sınır mıntıkasında yağmacılık veya eşkıyalık yapmak için bir veya birkaç silahlı kişinin hazırlıklarda bulunduklarını haber aldıklarında ihmal etmeden birbirlerini haberdar edeceklerdir.

Madde 8: 11. maddede zikredilen yetkili memurlar,  bulundukları yerlerde yapılmış olabilecek bütün yağmacılık ve haydutluk fiillerinden karşılıklı olarak birbirlerine haber vereceklerdir. Haberdar edilecek memurlar ellerindeki bütün vasıtalarla söz konusu fiillerin fâillerinin sınırdan geçmelerine mani olmaya gayret edeceklerdir.

Madde 12: Türkiye ile Irak memurları diğer taraf uyruğundan olup,  kendi toprakları üzerinde bulunan aşiret beyleri,  şeyh veya öteki azaları ile resmî veya siyasî mahiyete sahip her türlü haberleşmeden kaçınacaklardır. Taraflar sınır mıntıkasında diğer devlet aleyhine yönelmiş hiçbir propaganda teşkilâtına ve topluluğuna izin vermeyeceklerdir.

Madde 14: Her iki ülke arasında ortak çıkarlar sahasını genişletmek maksadıyla,  Irak Hükûmeti bu antlaşmanın yürürlüğe konulması gününden itibaren 25 sene müddetle,  14 Mart 1925 tarihli İmtiyaz Mukavelenamesi'nin 30. maddesi mucibince "Turkish Petroleum Kumpanyası"ndan,  petrol ihraç edebilecek olan şirketlerden veya şahıslardan,  teşkil edilecek olan muavin şirketlerden sağlanan gelirlerin %10'unu Türkiye Hükümeti'ne ödeyecektir.

Ankara Antlaşması ile Türkiye-Irak sınırı belirlenmiş ve Musul petrollerinden Türkiye’ye 25 yıl boyunca %10 hisse ödenmesi kararlaştırılmıştır. Anlaşmaya koyduğu ek bir protokolle İngiltere,  petrol hisseleri karşılığında Türkiye’ye 500 bin pound ödemeyi teklif etmiştir. Ancak Türkiye,  500 bin poundluk öneriyi kabul etmemiş,  Musul petrollerinden 25 yıl süreyle %10 hisse almayı sürdürmüştür[2].

Sonuç olarak, sosyal medya ve bazı ortamlarda iddia edildiği gibi Ankara Antlaşması hiçbir maddesinde haberde iddia edilen ifadeler yoktur.