TARİHİ OLAY VEYA OLGULARIN SOSYAL MEDYA’DA YANLIŞ KULLANIMI

TARİHİ OLAY VEYA OLGULARIN SOSYAL MEDYA’DA YANLIŞ KULLANIMI

İnönü ve Harf Devriminin Amacı

 İsmet İnönü'nün harf devrimi ile ilgili düşünceleri dönem dönem gündeme geliyor. Çeşitli yerlerde,  İnönü'nün “Hatıralar” kitabının 223. sayfasından alıntı yapıyoruz diye gerçek dışı yazılar yayınlanıyor. Ama tarihi ve geçmiş zamanı değiştirme imkânı olmadığı için her zaman,  sonunda gerçekler ortaya çıkmakta ve İnönü’nün değeri tarihteki yerini korumaktadır. Çarpıtılmaya çalışılan sözlerin Hatıralar kitabındaki paragrafı şöyle: 

"Harf inkılabı bir okuma yazma kolaylığına bağlanamaz. Okuma yazma kolaylığı Enver Paşa’yı tahrik eden sebeptir. Ama harf inkılabının bizde tesiri ve büyük faydası,  kültür değişmesini kolaylaştırmasıdır. İster istemez Arap kültüründen koptuk. Arap kültürünün ve Arap dilinin tesiri hakkında,  yeni nesiller bizim kadar fikir edinemezler. Bir misal olarak söylemek isterim: Benim çocukluğumda kültür sahibi adamlar,  Türk Dili’nin kifayetsizliğinden,  eksikliğinden meyus olarak bahsederlerdi ve bunun için cemiyet içinde hem Türk diye bir millet olarak Arap’tan ayrılığı kaldırmalıydık. Hem de sağlam bir dile kavuşmak maksadıyla Arapçayı kabul etmeliydik,  derlerdi. Yani vaktiyle devleti kurarken ve Türk dilini yaparken Arap dilini kabul etmek doğru olacaktı,  görüşünü hararetle savunurlardı.

Anadolu’da ilk Türk devletini kuranların hepsi Türk beyi olarak devlet başına geçmişler ve milli hususiyetlerini muhafaza etmişlerdir. Sonra Osmanlılar devrinde,  edebiyat vesilesiyle dil ihtiyacı genişledikçe sanatı Arap dili üzerinde işlemek hevesi milli kültürü zayıflatmıştır. Bizim devrimizde Latin harflerine geçmek Türk dilini ve milli kültürünü kurtarmak için esaslı bir etken olmuştur[1]".

İnönü hatıralarında harf devrimi için şöyle yazmışmış:

“Harf devriminin tek amacı ve hatta en önemli amacı,  okuma yazmanın yaygınlaşmasını sağlama değildir. Okur-yazar oranının düşük oluşunun yegâne sebebi alfabenin öğrenilmesinin zor olması değildi. Uzun yıllar devlet,  eğitim sorununa eğilmemiş,  kütlesel eğitime önem vermemişti. Devrimin temel gayelerinden biri yeni nesillere geçmişin kapılarını kapamak,  Arap-İslâm dünyası ile bağları koparmak ve dinin toplum üzerindeki etkisini zayıflatmaktı. Yeni nesiller,  eski yazıyı öğrenemeyecekler,  yeni yazı ile çıkan eserleri de biz denetleyecektik. Din eserleri eski yazıyla yazılmış olduğundan okunmayacak,  dinin toplum üzerindeki etkisi azalacaktı.[2]”

İnönü harf devrimiyle ilgili hatıralarında ilk olarak böyle bir devrime taraftar olmadığını ifade eder. Bunun nedenini ise geçmişte yapılan başarısız denemelere bağlar. İnönü hatıralarında harf devrimine neden karşı çıktığını şu şekilde ifade etmiştir:

Harf İnkılâbı ilân edilmeden iki sene evvel Atatürk’e söyledim. Bu kolay değil Sen Harp zamanı karargâhta çalıştın mı?

Hayır,  dedi.

Ben bilirim dedim. Bunu tecrübe ettim. Bütün devlet muamelâtı her şey bozulacak. Herkes iki yazı Kabul edildi diye kendisini mecbur hissedecek,  yeni harfleri kullanacak,  bir de asıl işidir,  kıymetli işidir diye eski harfleri kullanacak. Başa çıkamayız iyi düşün[3].

Kısacası İsmet İnönü, sosyal medyada iddia edilen ifadeleri kullanmamıştır. Bizlerde bir konuda fikrimizi bildirirken önümüze konan her belgeyi doğru olarak kabul edip paylaşmamalıyız.