Yine bir devrim yine aynı kafa

Yine bir devrim yine aynı kafa

29 Ekim 1961’de, yani Cumhuriyet’in ilanının yıldönümünde 27 Mayıs darbesinin başkanı Cemal Gürsel’in katılımı ile tanıtılan hüzünlü hikâyesiyle hatırladığımız sanayileşme rüyasının sembolü.

Türk mühendisler geceli gündüzlü çalışırken, “Türkler otomobil yapamaz” diye başlayan eleştiriler, “900 bin liraya bir otomobil üretiliyor” diye maliyet hesapları haberleriyle devam ediyordu. Devlet Başkanı Cemal Gürsel, TBMM’nin önünde duran otomobilin anahtarını Ulaştırma Bakanı Orhan Mersinli’den aldı ve izleyenlere, “Bir aşağılık duygusuyla bizde otomobil yapılamayacağı iddia edilmişti. Bizde otomobil yapılabilir, işte örneği” diye hitap etti. Ardından TBMM’nin önünde bindiği otomobil 100 metre gittikten sonra durdu. Şoför, Cemal Gürsel’e bakıp “Benzin bitti paşam” dedi. Araçtan inen Gürsel, “Arabayı yaptık Avrupa kafasıyla, benzini ikmal etmedik şark kafasıyla” diyerek o çok bilinen sözünü söyledi.

Peki Devrim neden istop etmişti, yüzde 100 yerli bir otomobil miydi? 1 Kasım 1961 tarihli Milliyet gazetesinde çıkan bir yazı bunları cevaplıyordu. Habere göre öncelikle, proje ve imalat için üç ay gibi kısa bir süre verilmesi birçok eksikliğin oluşmasına yol açtı. Birçok sorunu vardı, marş motorunun sutası koptuğu için itmek gerekiyordu. Aracın manevrası zayıftı, ancak geniş alanda dönebiliyordu. Benzin deposu paslandığı için tıkanıklık yapıyordu.

Haberde Devrim otomobilinin Türkiye’de üretilen parçaları şöyle sıralanıyordu: Karoser, şasi, radyatör, jantlar, döşeme, motor silindiri ve aksamı, rot parçaları, şanzıman, diferansiyel, direksiyon simidi, far ve stop mikaları, tamponlar, panjur, kapı kolu parçaları.

Devrim’de kullanılan ithal parçalar ise şunlardı: İç ve dış lastikler, ön ve arka cam, saat ve müşirleri, marş motoru, şarj dinamosu, radyo, karbüratör, benzin otomatiği, cam silecekler, tenvirat ampulleri, klakson ve distribütör.

Haber, 60 yıl önce Devrim otomobilinin yerli ve yabancı malzeme ve parçalar kullanılarak imal edildiğini gösteriyor. Milliyet’teki haberde yapılan eleştirilere de cevap verilmişti. Yarım milyona bir otomobil değil, 900 bin TL’ye dört otomobil üretilmişti. Yatırım maliyeti düşüldüğünde her bir araç 60 bin TL’ye üretilmişti. Seri üretime geçilirse fiyatın daha da düşeceği yazıldı. O günkü siyasetçilerin “Seri üretime geçilecek” açıklamaları arkasından Devrim, sessiz sedasız müzeye kaldırıldı. Acele ve eksikliklerine rağmen niyet iyiydi.

Şimdi tam 60 yıl sonra yine yerli otomobilin prototipi tanıtılacak.

Özelliklerini öğreneceğiz ama bu otomobil ile ilgili, “Fabrikası nerede?”, “Yerli otomobil İtalya’dan geldi”, “Farı da varmış, kaportası da varmış” sözlerini görünce aklıma Devrim otomobili, onun için göz nuru döken mühendisler, destek olanlar, projeyi baltalayanlar geldi. Yeni proje ne olur, ne kadarı yerli, tutar mı tutmaz mı bilmiyorum, bildiğim tek şey nesil değişse de kafa değişmiyormuş.

Kendimi Devrim otomobilini baltalayan “aydınımsı”(!) şarlatanların yanına koyacağıma, tüm iyi niyetimle “Yolu açık olsun” diyorum.

‘İŞLEMEYEN OTOMOBİL’, ‘YARIM MİLYONA BİR OTOMOBİL’, ‘BİZ OTOMOBİL YAPMAYA KALKARSAK’

Bu başlıklar bugün tanıtımı yapılacak yerli otomobil ile ilgili değil, tam 60 yıl öncesine, 1961 yılının ekim ayının gazetelerine ait. Sözü edilen otomobilin adı ‘Devrim’. Hani şu Türk mühendisler tarafından Eskişehir’de Devlet Demiryolları atölyelerinde üç ayda tasarlanan ve üretilen, adına film çekilen, kitaplar yazılan otomobil.

MANSUR YAVAŞ’IN ASIL YAPMASI GEREKEN

CHP üyesi ve eski milletvekili Sinan Aygün ile CHP’li Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş arasındaki tartışma “irtikâp” suçlaması üzerinden devam ediyor. Peki bu iddia nerede ve kimler tarafından gerçekleşti? Sinan Aygün’ün iddiasına göre 13 Aralık 2019 günü sahibi olduğu TOGO inşaattaki bürosunda. CHP meclis üyeleri avukatlar Berkay Gökçınar ve Haydar Demir arasında. İki avukat, TOGO inşaatın ruhsatlarının iptaline ilişkin mahkeme kararına itiraz süresinin dolmasına saatler kala 13 Aralık 2019 günü 15.30 civarında TOGO inşaata Sibel Aygün ile görüşmeye gitti. Orada karşılaştıkları Sinan Aygün’ün davetiyle odasına geçtiler. İşte her şey orada oldu. Aygün’ün okul yaptırma konusu açıldı ve CHP’li meclis üyesi Berkay Gökçınar, “3 milyona okul mu yaptırılır? Bunun ederi 20-25 milyon lira civarıdır” dedi. Sinan Aygün’ün irtikâp suçlamasına konu olan sözler bunlar. O zaman soru şu: Mansur Yavaş madem istinafa gitmeme yönünde karar almıştı, o zaman bu iki meclis üyesi hangi yetki ile Sinan Aygün ile konuştu? Aygün okul meselesini açınca, Gökçınar neden 20-25 milyon rakamını telaffuz etti? Okul yapımı için telaffuz edilen 20-25 milyon lira ile ilgili bilgileri nereden kaynaklanıyor?

Tartışmanın en kritik noktası bu. Gökçınar ısrarla para istenmediğini söylüyor. Ancak ortada bir tartışma ve soruşturma var. Peki Mansur Yavaş kendisini, belediyesini, partisini zan altında bırakan ve “irtikâp” tartışmasına neden olan bu kişilerle ilgili herhangi bir hukuki işlem yapmayı düşünüyor mu?

Mansur Yavaş’ın belki de asıl yapması gereken budur...