ZEKA , GÖNÜL  VE VİCDAN ÜÇGENİ

ZEKA , GÖNÜL 
VE VİCDAN ÜÇGENİ

Sadece zekasını iyi kullanan insan iyi insan olabilir mi?
Öyle olsaydı dolandırıcılar dünyanın en iyi insanı olurlardı. 
Çünkü insanlar arasında zekasını en iyi kullanan bunlar değil mi? Zira zeka insanın hedeflediği noktaya kendisini en kısa yoldan ulaştıran organdır.

Aslında zekanın yaptığını bugün bilgisayar ve yapay zeka da yapabilmektedir. Yapay zeka bir işin hayırlı olup olmadığına bakmaz sadece neticeye ulaşmak ister ve ulaşır. Zeka  için haram ve helalin bir önemi olmadığı gibi toplumun huzurunun ve geleceğinin de bir önemi yoktur..

O sadece sonuç almaya programlanmıştır.
Örneğin zeka bir şehrin tüm insanını en kısa yoldan yok edecek bir silahı üretebilir. 

Bu o yüzden zekayı frenleyecek ve törpüleyecek   başka güçlere ihtiyaç var. İşte bu güçlerle terbiye edilmiş zekaya akıl diyoruz.

İnsan sadece zekasını geliştirir ve bu güçleri ihmal ederse ortaya terminatör vari bir mahluk çıkar.

Zira zeka  en kısa yoldan netice alır ama o neticeye giden yolun ya da neticenin değerli veya hayırlı olmasına bakmaz.

Burada devreye girecek güç gönüldür.

Çünkü zekanın  merhameti yoktur zeka  sevgiyi bilmez sevgisiz işlere de tevessül eder. Örnegin aç kaldığında birini döverek elindeki yiyeceği alabilir. O yüzden hata yapan insanlara zeki ol demeyiz "akıllı ol" deriz..

 Gönül aşk ve muhabbet bağıdır. Sevgi ile yürüyenler başkalarının menfaatini de  gözetirler. Hatta insan  kendisini bırakır sevdiğinin mutluluğuna da koşturabilir.. İçinde aşk ve sevgi olmayan rota ise belirsizdir.

Ancak sadece gönül de insana doğru rota çizemez insan aşık olduğu kişiye zarar da verebilir. Yahut aşık olduğu biri için başkasına da zarar verebilir.

Demek ki akıl ve gönül de tek başına insana doğru yolu gösteremiyor.

 Burada 3. bir başka güce ihtiyaç var işte onun adı vicdandır.

Vicdan adaletin ve hakikatin gölgesidir.
Bir başka anlatımla yaratıcının gölgesidir.

Vicdan saf ve duru halinde iken mükemmeldir.

Yani adalete uygun olduğu müddetçe görevini layıkıyla yapar bazen vicdan görevinden uzaklaşabilir. Buna bencilleşmiş vicdan diyoruz. Bir başka ifade ile buna fıtrattan uzaklaşmış vicdan diyoruz..

Zira her vicdanı olan adil olamayabilir. Bazen vicdan görevini yapmıyor daha sonra devreye girebiliyor.  Cinayet işleyen bir adamın 20 yıl sonu suçunu itiraf etmesi gibi. Elbette ki vicdan eninde sonunda devreye giriyor ama iş işten geçtikten sonra devreye giren bir vicdan toplumsal yaşamı düzenleyemez bu durum toplumsal yaşam için bir sorundur 
Bu yüzden adalete ihtiyacımız var.

O yüzden Adalet daha mutlak bir değerdir. Bu sebepledir ki Adalet sadece insanın içinde gerçekleşmez . Adalet dış dünyada gerçekleştiği için bireyler ona uymak zorunda kalıyorlar.  Bu yüzden adaleti bilgi ile beslenmek gerekiyor.  Bilgi çok geniş bir kavramdır cezai müeyyideler de bilgi kavramı içinde yer alır.

Netice olarak diyoruz ki akıl,  zekanın vicdan ve adaletle terbiye edilmiş halidir..
Ancak insan başkalarına muhtaç olmaksızın kendi kendini de mükemmel bir insan yapmak isteyebilir. Bunun da formülü vardır..

Şayet vicdan dış dünyadan gelecek adalete ihtiyaç olmaksızın erdemli bir insan olmak istiyorsa nefsini  öldürmesi gerekiyor. Çünkü nefsini öldüren artık dünyaya hakikat gözüyle bakar başkalarının zararına herhangi bir işe tevessül edemez. Nefsini öldüren insan Tanrıya yaklaşan bir insan olur..

Çünkü nefis daima bir şeyler ister. Arzularını tatmin etmek ister. Ancak bazı arzuları tatmin etmek başkalarına zarar verebilir.

Nefsini öldürmüş bir insanın vicdanının hata yapması beklenemez.. Nefsini öldürmüş bir insan Melekleşmiş yani güvenilir bir insandır.

Tolstoy "hayat üzerine düşünceler" kitabında bu konuya kısmen yer vermiştir. Diyor ki nsan hayvani hayattan insani hayata geçmelidir.

İnsani hayata geçmenin yolu insanın kendisi için bir şeyler istemegi bırakarak başkalarını düşünmesi ve başkalarına iyilik yapmaya odaklanmasıdır. 

Sufilerin nefsi öldürme sebepleri bu olsa gerek...

Serdar Kayhan